سيد علي اكبر قرشي
1069
مفردات نهج البلاغه ( فارسى )
خواهى افتاد و اگر فكر كنى تا به غايت فكر برسى به اين نتيجه خواهى رسيد كه خالق مورچه همان خالق درخت خرماست ، دقّت تفصيل و بيان قدرت در هر دو يكى است . انامل : انمله : سر انگشت به قولى بند آخر انگشت ، جمع آن انامل و انملات آيد ، طبرسى فرموده : اصل آن از نمل است ، سر انگشت در كوچكى و حركت به مورچه تشبيه شده است ، آن فقط يك دفعه در « نهج » آمده است دربارهء آدم ميّت فرموده : « كيف يتعاطى به الرجال الرجال حملا على المناكسب و امساكا بالانامل » خ 132 190 ، چطور او را مردان به مردان تحويل مى دهند در حمل بر شانهها و نگاه داشتن با سر انگشتان . نمو : روئيدن ، ازدياد حجم جسم ، زياد شدن : « النموّ : ازدياد حجم الجسم » شش مورد از آن در « نهج » آمده است ، دربارهء اموات فرموده : « جمادا لا ينمون » خ 221 339 ، جماد شدند كه نمى رويند ، دربارهء صلهء رحم فرموده : « و صلة الرحم منماة للعدد و القصاص حقنا للدماء » حكمت 252 « منماة » به فتح ميم در لغت پيدا نشد ولى ظاهرا مصدر ميمى است يعنى خدا صلهء رحم را زيادت عدد قرار داد ، كه در اثر آن انصار و ياران انسان زياد مىشود از رسول خدا صلى الله عليه و آله نقل شده : « صلة الرحم تزيد فى العمر و تنّمى العدد » « نوامى بركات » خ 72 بركات افزون شده است « انمى » نامهء 31 ، زياد كنندهتر . نهب : ( مثل عقل ) غارت كردن . غلبه . گرفتن و غنيمت چهار مورد از آن در « نهج » آمده است ، دربارهء دنيا فرموده : « دار حرب و سلب و نهب و عطب اهلها على ساق و سياق و لحاق و فراق » خ 191 280 دنيا دار سلب مال و غارت و هلاكت است ، اهل دنيا ايستاده و آماده براى رفتن و سوق شدن هستند . « انما المرء فى الدنيا . . . نهب تبادره المصائب » حكمت 191 شخص در دنيا غارت شدهاى است كه مصائب پى در پى بر او وارد مىشود ، در خطبهء شقشقيهّ فرموده : « فصبرت و فى العين قذى و فى الحلق شجا ارى تراثى نهبا » خ 3 48 ، دربارهء « ودع عنك نهبا صيح فى حجراته . . . » خ 162 231 ، رجوع شود به « صيح - صيحه » .